Het 4Q model – Het EQ

Wat houdt het EQ in?

Het EQ gaat over emotionele intelligentie en betreft je gevoelens, relaties en emoties. Wanneer deze intelligentie ‘aan’ staat, kun je in de eerste plaats op een gezonde manier in verbinding zijn met jezelf. En vanuit daar met de wereld om je heen. Het is de bron van liefde, compassie, vergeving en acceptatie.

Eigenlijk vertegenwoordigt het EQ onze gevoelens in relatie tot alle dingen. Hoe we situaties en externe invloeden interpreteren en hoe we hierop reageren. Het EQ houdt van persoonlijk contact, aanraking, liefde en verbinding. Het EQ helpt je te begrijpen dat er altijd verschillende kanten aan een situatie zijn en dat ieder mens een eigen verhaal en interpretatie heeft. Deze vorm van intelligentie stelt je in staat om je intuïtie te leren vertrouwen en volgen en zinvolle relaties aan te gaan.

Wat levert het EQ op en waar kan je op letten? 

Je EQ ontwikkelen begint zoals gezegd bij jezelf: zelfbewustzijn ontwikkelen en jouw eigen emoties en gevoelens leren (h)erkennen op het moment dat deze een rol spelen. Mensen met een grotere sensitiviteit op hun eigen gevoelens zijn meer in balans en in regie over hun eigen leven, in plaats van geleefd te worden. 

Emoties zijn altijd aanwezig en hebben invloed op jouw gedrag, effectiviteit en welzijn. Het ontkennen of wegdrukken van je emoties is geen goed plan. Toch is dit vaak de neiging, omdat maar weinigen van ons hebben geleerd om met emoties om te gaan. Een metafoor die helpt dit te begrijpen is die van een bal die je onder water probeert te houden. De bal, die van nature omhoog wil bewegen, onderwater houden kost heel veel kracht en energie. En als je even niet oplet, schiet de bal ongecontroleerd en krachtig omhoog. Zo werkt het ook met emoties die je onderdrukt. Allereerst kost dit ontzettend veel energie. En wanneer deze emoties dan toch eindelijk een uitweg vinden (want die zoeken ze, van nature, altijd), gebeurt dit met een ongecontroleerde hevigheid die niet effectief is.

Een interessante ontdekking is de ‘90 second rule’, gedefinieerd door de Amerikaanse hersenonderzoekster Jill Bolte Taylor. Taylor legt uit dat wanneer wij een emotie ervaren het minder dan 90 seconden kost voor een emotie getriggerd raakt, op chemische wijze door de bloedstroom loopt en het lichaam de emotie uitstoot. Mits je jezelf volledig opent voor de emotie en er met je volle bewustzijn bij bent, is er na die 90 seconden niets meer in het lichaam terug te vinden van het feit dat die emotie is gevoeld. Alles wat na die 90 seconden nog van die emotie wordt gevoeld komt omdat je keer op keer die emotie wilt wegduwen, verklaren of onder controle wilt krijgen. Het verzet tegen de emotie creëert keer op keer dezelfde chemische reactie in het lichaam en kan eindeloos doorgaan.

Zonde, want emoties zijn eigenlijk gewoon richtingaanwijzers die ons komen informeren. Blijdschap vertelt je dat je op de goede weg bent. Boosheid vertelt je dat je over je eigen grenzen bent gegaan of hebt laten gaan. Verdriet gaat over loslaten. Angst gaat over ‘wegwezen!’(1) Het leren luisteren en (h)erkennen van je emoties is dus erg nuttig en scheelt veel energie.

Het belang van verbinding en het ontwikkelen van je EQ wordt steeds meer erkend in de reguliere wetenschap. Vanuit een breder perspectief bezien zijn mensen groepsdieren en hebben mensen liefde en verbinding nodig om te overleven. Dat is eigenlijk ook niet zo gek. Als je goed naar de Piramide van Maslov kijkt zie je dat een groot deel van onze basisbehoeften gerelateerd zijn aan het EQ: behoefte aan contact, erkenning en waardering, veiligheid en zekerheid. Brené Brown is er vrij helder over:

“Connection is why we’re here; it is what gives purpose and meaning to our lives.”

Wanneer is het EQ in balans en wanneer juist niet?

Iemand met een evenwichtig EQ is in verbinding met zichzelf en heeft een sterk intern kompas ontwikkeld. Zo ben je in staat je eigen leven proactief richting te geven, je intuïtie te volgen en daarin rust en vertrouwen te ervaren. Je weet wie je bent, wat er toe doet voor jou en je neemt je eigen gevoelens serieus zonder er in meegesleept te raken. Wanneer je een sterk ontwikkeld EQ hebt ben je in staat je eigen emoties te (h)erkennen en indien nodig onder woorden te brengen, zonder drama.

———————————————————————————————————————————————————

(1) Er bestaat een verschil tussen (1) biologische angst die optreedt in een situatie die daadwerkelijk levensbedreigend is en die je zeer serieus mag nemen (denk aan achtervolgd worden door een leeuw of een gewapend iemand) en (2) psychologische angst die gebaseerd is op ervaringen uit het verleden en meestal beperkend en irreëel is, het is geen goed idee om deze als raadgever te laten regeren in je leven (denk aan spreken in het openbaar, muizen, afwijzing)

Wanneer je een goed EQ ontwikkeld hebt ben je in relatie tot anderen empathisch, open, eerlijk, includerend, niet-veroordelend en genereus. Er is een natuurlijk verlangen om te geven zonder iets terug te verwachten. Tegelijkertijd ben je in staat helder jouw grenzen aan te geven wanneer dat nodig is. Doordat je jouw eigen kwetsbaarheid accepteert, lukt het ook om hierover open te zijn ten opzichte van anderen. Ook kun je je goed verhouden tot de gevoelens en kwetsbaarheid van anderen. Je kunt de ander erkennen en aanwezig blijven, zonder zelf volledig mee te worden gesleept in die emoties.

Mensen met een laag ontwikkeld EQ zijn weinig in verbinding met hun eigen gevoelens en emoties. Dit uit zich vaak in een gespannen houding en ‘incongruentie’. Incongruentie houdt in dat wat iemand zegt niet overeenkomt met wat je bij iemand ziet en voelt. Ga maar eens in een kamer zitten bij een woedend persoon die zegt dat er niets aan de hand is: de emotie vult de hele ruimte. Dit ontkennen en onderdrukken van emoties komt meestal voort uit het feit dat mensen (onbewust) veel oordelen hebben over hun eigen gevoelens (niet aanstellen, gewoon doorgaan). Dit leidt er toe dat mensen met een lager EQ ook veel moeite hebben met emoties bij mensen in hun omgeving. Zonder te willen generaliseren gaat dit bij mannen vaak over verdriet en bij vrouwen vaak over boosheid. Door het oordeel en gebrek aan contact met de eigen emoties, is er (onbewust) ook weinig vaardigheid om (de emoties van) andere mensen te kunnen lezen en begrijpen. Een onderontwikkeld EQ kan zich manifesteren als zelftwijfel, projectie en het denken dat anderen een beter leven hebben. Vaak voelt zo iemand zich slachtoffer (of aanklager) van anderen en de wereld.

Iemand met een over-ontwikkeld EQ kan de neiging hebben zich sterk op anderen te richten en zichzelf weg te cijferen. Het is voor zo iemand vaak makkelijker te voelen wat er bij een ander is, dan bij zichzelf. Er is weinig of geen verbinding met de eigen behoeftes en gevoelens en een sterke focus op de buitenwereld. Het is heel natuurlijk om te geven, maar heel moeilijk om te ontvangen. Bij een over-ontwikkeld EQ kan het uitdagend zijn om je grenzen aan te geven en voor jezelf op te komen. Dit kan zich uiten in het niet goed weten wat je zelf nou voelt of wilt ten opzichte van een ander. Het is voor dit soort mensen heel moeilijk om voor zichzelf te kiezen. Dit kan resulteren in zelftwijfel, veel bevestiging nodig hebben van buitenaf en moeilijk alleen kunnen beslissen omdat je je altijd wilt verhouden tot een ander (en niet tot jezelf). In meer sterke mate uit het zich in zeer sterke emoties, drama, irrationeel handelen en angstige gevoelens. Net als bij een onderontwikkeld EQ zie je ook hier vaak de neiging tot projectie: vaak voelt zo iemand zich slachtoffer (of aanklager) van anderen en de wereld.

Hoe kan je aandacht geven aan je EQ?

Om je EQ meer in balans te brengen kan je verschillende dingen doen. Eigenlijk is alles wat je helpt emotie, spanning, stress en angst los te laten positief voor je EQ, zowel in een over- als onderontwikkelde staat.

Om specifiek meer in verbinding te komen met je eigen gevoelens en emoties (zowel bij een over- als onder ontwikkeld EQ raadzaam) kun je denken aan zaken als meditatie (bijvoorbeeld de meditatie die hieronder wordt gesuggereerd), ademhalingstechnieken of massage. Ook kunnen bepaalde vormen van coaching en therapie hierbij helpen. Enerzijds om te onderzoeken wat jouw opvattingen over jezelf en emoties zijn, anderzijds om hier prettiger mee om te leren gaan.

Als je meer wilt werken aan expressie en toelaten van emoties kun je denken aan activiteiten als dansen, zingen of improvisatie theater. Bhakti Yoga is een specifieke yogavorm die goed bij het EQ past. Sowieso helpt iedere vorm van beweging bij het ervaren en verwerken van emoties. Het woord emotie komt niet voor niets oorspronkelijk van e-motion – “energy – in – motion”. Op dit gebied geldt: doe vooral wat goed voelt, volg je nieuwsgierigheid en leer je eigen kompas hierin te ontwikkelen. Experimenteer en probeer!

Tot slot laden knuffelen, aanraking en intimiteit het EQ altijd op, ongeacht de huidige ‘status’. Dus: Wees lief voor jezelf en zorg dat je af en toe me-time inplant. Knuffel meer. Omring je met mensen bij wie je je goed voelt. Deel wat er in je omgaat. Spreek je uit. Uit je waardering aan de mensen om wie je geeft. Vergeef jezelf. Vergeef anderen. Houd van jezelf. Houd van anderen. Geniet daarvan!

Meer weten over EQ?

  • Boek: “De kracht van kwetsbaarheid” van Brené Brown
  • Boek: Verslaafd aan liefde – Jan Geurtz
  • Netflix: “The call to courage” van Brené Brown
  • Documentaire HUMAN van Franse fotojournalist Arthus-Bertrand
  • Spotify: – Lastige Emoties Hanteren van Wibo Koole (meditatie)
  • Filmpje Brené Brown over verschil empathy en sympathy

Bronvermelding

Vraag jij je ook wel eens af hoe je binnen je organisatie werkelijk aandacht kunt besteden aan de mens achter de collega door middel van het 4Q model? Of wil je gewoon meer weten van het EQ omdat deze blog smaakt naar meer? Neem dan contact op met els.hoebee@youngcolfield.nl